De stoel van God, Paul Brand

De auteur Paul Brand zelf kinderarts beschrijft in dit boek, De Stoel van God, op indrukwekkende en aangrijpende wijze het euthanasiebeleid bij kinderen.
Kinderen mogen niet ziek zijn. Maar helaas gaan ook kinderen dood. Artsen moeten ook beslissingen nemen over de behandeling van ernstig zieke kinderen.

De praktijk in Nederland leidt met enige regelmaat tot internationale kritiek. Zelfs in de vakliteratuur voor kinderartsen wordt de Nederlandse situatie aan de kaak gesteld en vaak vergeleken met nazi- praktijken.

Theo van Diepen leren we kennen als co-assistente op de afdeling kindergeneeskunde. We volgen hem tijdens zijn opleiding tot kinderlongarts. Theo krijgt te maken met ernstige zieke kinderen.

Maar eerst volgen we de lering die Theo heeft gehad tijdens zijn opleiding. Hieruit blijkt hoe belangrijk een goede opleiding is, omdat het menselijk contact zo belangrijk is. Het maakt niet uit of de patiënt een man, vrouw of kind is.

Over coassistenten worden de nodige ‘grappen’ gemaakt. ‘Het is wit en loopt in de weg. Wat is het? Een coassistent.
Bijna elke ‘co’ heeft soms het gevoel overbodig te zijn. Patiënten willen liever de échte dokter spreken. Er zijn ook specialisten die de co-assistenten als een belemmering in hun werk zien.

Gelukkig leert Theo tijdens zijn co-schappen Tjebbe kennen. Deze zaalarts gaat aan het bed van de patiënt zitten, omdat hij niet op zijn patiënt ‘neer wil kijken’. Doordat Tjebbe écht aandacht heeft voor de patiënt krijgt hij snel de informatie die hij nodig heeft.
Tjebbe was een positieve ‘leermeester’ voor Theo.

In die periode heeft Theo zijn eerste eigen patiënt, meneer Baarsma. Hij is zevenentwintig jaar en lijdt aan AML, acute myeloïde leukemie. Meneer Baarsma is behandeld met een agressieve chemotherapie.
Daarna is zijn beenmerg in orde, er waren geen leukemiecellen meer in te vinden.
Omdat zijn type leukemie geen al te groot recidief risico kent, is hij opgenomen voor een chemo-vervolg-kuur, en een controle beenmergpunctie.
Meneer Baarsma is een jaar getrouwd en hij heeft een zoontje van een jaar.

Theo voert na grondige uitleg van Tjebbe de punctie uit. Tjebbe heeft Theo op het hart gedrukt om niet álleen met de punctie bezig te zijn, maar om óók aandacht voor de patiënt te hebben.

Later blijkt dat meneer Baarsma toch een recidief heeft. Theo is ontzet. Waarom moeten het toch altijd jonge aardige mensen zijn aan wie je dit nieuws moet vertellen?

Tjebbe leert Theo hoe hij slecht nieuws moet brengen aan een patiënt. Hij zegt tegen Theo dat het gemakkelijk is om succesverhalen te vertellen. Mooie wetenschap, mensen beter maken. Mensen blij maken, dat kan iedereen.

Tjebbe legt Theo de stadia van het rouwproces uit, de stadia van Kübler-Ross. Tjebbe zegt dat mensen vaak hetzelfde reageren op slecht nieuws. Eerst ontkennen ze, dan komt er boosheid, dan de ‘waarom’ vragen. Tjebbe legt uit dat dit in een slecht nieuwsgesprek ook gebeurt. Mensen móeten deze stadia doormaken om hun rouw te verwerken.

Het gesprek liep zoals Tjebbe had voorspeld. Meneer Baarsma riep dat het niet kon, níet hij. Ze waren zo gelukkig met z’n drietjes. Huilen, vloeken, de ‘waarom’ vragen.
Ook de beladen vraag: ‘Ga ik dood’? Tjebbe pakt de handen van meneer Baarsma vast en zegt hem dat hij dood gaat. Wéér komt de woede, hij heeft zich toch keurig aan de regels gehouden? Hij heeft niet meer gedronken, niet meer gerookt, het is niet eerlijk!
Theo merkt dat hij óók boos is, hij vraag zich ook af waarom ze niet meer hebben kunnen doen voor meneer Baarsma. Wáárom deze aardige jonge man, die zo veel van zijn zoontje houdt?
Theo merkt dat hij ook aan het Kübler-Rossen is. Mag een arts, ook rouwen? Moet hij geen afstand bewaren?
Maar voor Theo voelt het goed. Even rouwen. Twee weken later is meneer Baarsma overleden.

Tjebbe heeft hij nooit meer gezien. Die is als internist in een klein ziekenhuis gaan werken. Theo verwacht dat de mensen hem op handen zullen dragen.

Ik ben blij dat ik niet op ‘de stoel van God’, zit. Ik heb voor dit verhaal gekozen omdat ik het belangrijk vind om met de gevoelens van de patiënt rekening te houden. Dit heeft Theo van Tjebbe geleerd. Ik vind het een aanrader voor alle artsen, verpleegkundigen en andere mensen die in de zorg werken.

Hier kunt u meer over Paul Brand lezen.

Informatie

Titel De stoel van God
Auteur Paul Brand
ISBN 9046806480
Uitgeverij Nieuw Amsterdam